Afwijkende reactie zenuwstelsel bij mishandelende moeders 

 

Afwijkende reactie zenuwstelsel bij mishandelende moeders - Yulius Academie

 

Moeders die hun kind mishandelen of verwaarlozen reageren anders op huil- en lachgeluiden van kinderen dan niet-mishandelende moeders. Hun zenuwstelsel laat een afwijkende reactie zien. Dat is de conclusie van de onderzoeken die promovendi Sophie Reijman en Laura Compier-de Block en collega’s uitvoerden bij 90 moeders. Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met Yulius Gezinspsychiatrie, de Yulius Academie en de Universiteit Leiden.  

 

Het geluid van een lachend of huilend kind zorgt er meestal voor dat een ouder naar het kind toe gaat, het troost of terug lacht. Maar niet alle ouders reageren zo. Sommige raken geïrriteerd als ze een kind horen huilen of keren het de rug toe. Een afwijkende reactie van het autonome zenuwstelsel speelt hier mogelijk een rol in. Dit type zenuwstelsel reguleert functies die onbewust plaatsvinden, zoals de inwendige organen, ademhaling, spijsvertering en hartslag. Zouden deze functies misschien onder- of overreageren bij moeders die hun kind fysiek straffen of met te weinig emotionele aandacht op hun kind reageren?

 

Om die vraag te beantwoorden benaderden Reijman en Compier-de Block 90 moeders voor hun onderzoek. De helft waren moeders van gezinnen die voor gezinsbehandeling klinisch of dagklinisch waren opgenomen bij de afdeling Gezinspsychiatrie van Yulius. Op basis van het dossier en een interview bleek dat deze moeders in het heden of verleden voldeden aan de  kenmerken van verwaarlozing (in de meeste gevallen) of mishandeling. De andere helft fungeerde als controlegroep en bestond uit moeders die behandeling kregen voor leer- of ontwikkelingsproblemen van hun kind.

 

Knijpen in een apparaatje 

De onderzoekers gebruikten verschillende manieren om erachter te komen hoe de moeders reageren op kindergeluiden. Een daarvan was om hen in een dynamometer te laten knijpen bij het horen van kindergehuil- en gelach. Een dynamometer is een apparaatje dat kracht meet als het wordt ingedrukt. De moeders moesten met maximale en met halve kracht in het apparaatje knijpen. De verwaarlozende moeders bleken vaker te hard te drukken, als zij met halve kracht het apparaatje moesten indrukten. Het leek erop dat zij hun eigen kracht niet goed in konden schatten. Ook vulden ze op een vragenlijst in hoe ze het geluid ervoeren. Vonden ze het irritant, klonk het indringend? Leek het kind ziek? De twee groepen moeders verschilden niet in hoe ze de geluiden zeiden te ervaren.

 

In een andere taak maten de onderzoekers hoe het autonome zenuwstelsel van de moeders reageerde bij het horen van een serie huilgeluiden met verschillende toonhoogtes. Ze namen het speeksel van de moeders af en maten onder andere de hartslag en de transpiratie op de vingers (huidgeleiding). De huidgeleiding van de verwaarlozende moeders vertoonde minder reactie dan die van de andere moeders als zij naar huilgeluiden luisterden. En in hun speeksel vonden de onderzoekers minder activiteit van een stofje, dat een stressreactie van het zenuwstelsel aanduidt.

 

De grafiek laat het verschil zien tussen de twee groepen moeders: zij die hun kind mishandelen of verwaarlozen vertonen minder activiteit van een stofje dat een stressreactie van het zenuwstelsel aanduidt.

 

Te weinig aansporing van het zenuwstelsel 

Wat betekenen deze bevindingen? De onderzoekers vermoeden dat de moeders die voldeden aan kenmerken van verwaarlozing of mishandeling, onvoldoende door hun autonome zenuwstelsel worden aangespoord om emotioneel en empathisch betrokken en beschikbaar te zijn voor hun kind als dat nodig is. Dat gebrek aan reactie van hun zenuwstelsel, in combinatie met een versterkte impulsieve reactie op gedragsniveau, (te hard drukken in de dynamometer), vergroot het risico op mishandeling of verwaarlozing. Dit is ook wat hulpverleners in de praktijk zien: de moeders komen emotioneel minder betrokken over, zijn eerder geprikkeld en reageren dan met afwezigheid of agressie.

Om het risico op mishandeling en verwaarlozing te verminderen is het dus belangrijk om deze moeders te helpen hun gedrag beter te reguleren. De onderzoekers doen hiervoor suggesties zoals het gebruik van biofeedbacktraining, waarbij de cliënt leert om zich bewust te worden van de eigen fysiologie. Lichaamssignalen, zoals de hartslag, worden daarbij opgenomen en op een beeldscherm weergegeven. Zo kan iemand inzicht krijgen in de eigen lichaamsfuncties en leren om controle uit te oefenen op de reacties van het autonome zenuwstelsel.

 

Sensitiever reageren

De moeders kunnen ook leren om hun sensitieve gedrag te versterken. Een sensitieve ouder stemt af op de behoefte van het kind en kan er adequaat en snel op reageren.

 

Originele artikelen:

–       Compier-de Block, L.H.C.G., Alink, L.R.A., Reijman, S. et al. (2015). Handgrip force of maltreating mothers in reaction to infant signals. Child Abuse & Neglect. 40, 124–131.

–       Reijman, S., Alink, L.R.A., Compier-de Block, L.H.C.G. et al. (2015). Salivary α-Amylase Reactivity to Infant Crying in Maltreating Mothers. Child Psychiatry & Human Development. 46, 589-599.

–       Reijman, S., Alink, L.R.A., Compier-de Block, L.H.C.G. et al. (2014). Autonomic Reactivity to Infant Crying in maltreating Mothers. Child Maltreatment. 19(2), 101-112.

Artikel afkomstig van: GGZ-Nieuws

 

Over Mirjam

Coach, therapeut, auteur / schrijfster. Praktijk voor persoonlijke en professionele ontwikkeling. VOOR MENSEN DIE KIEZEN VOOR GRENZELOZE UITDAGINGEN Relatietherapie Personal coach Individueletherapie Workshops & Trainingen Professioneel Trainer, Maatschappelijk werk, Coach, voor Dordrecht en Zuid Holland en de rest van Nederland. Voor jongeren & volwassenen & groepen. Oplossings gericht & kortdurend. Systemisch in alle aspecten. Moeder van 3 pubers, partner van liefste, baas van vrolijke hond die echt kan lachen en een dove oude theemutspoes.
Dit bericht werd geplaatst in Actueel, artikel, Cognitieve gedrags therapie, Dordrecht, Gezin, Hechting, Moon Consultancy, Opvoeding en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s